Borys Godunow

1/?

Modest Musorgski

Opera w czterech aktach z prologiem
Libretto i muzyka: Modest Musorgski na podstawie tekstu Aleksandra Puszkina
Prapremiera: 8.02.1874, Teatr Maryjski, Petersburg
Koprodukcja: New National Theatre, Tokyo (NNTT)
Oryginalna rosyjska wersja językowa z polskimi napisami

  • Opis spektaklu

    Po 13 latach Mariusz Treliński ponownie sięga po Borysa Godunowa Modesta Musorgskiego, operowy fresk historyczny, ale i dramat psychologiczny odsłaniający mechanizm zdobywania i gruntowania władzy przejętej przemocą i podstępem. Reżyser pierwszy raz podszedł do Borysa Godunowa w 2008 roku, najpierw inscenizując go w Litewskim Narodowym Teatrze Opery i Baletu w Wilnie, a rok później w Operze Narodowej w Warszawie. Prasa pisała wówczas, że w interpretacji Trelińskiego jest to „chłodna i surowa, ale sugestywna opowieść o władcy zabitym przez wyrzuty sumienia” („Ruch Muzyczny”) i „rzecz o narodzinach potęgi cara oraz jego upadku” („Gazeta Wyborcza”). Borys Godunow Modesta Musorgskiego to genialna muzyczna adaptacja iście szekspirowskiej tragedii Aleksandra Puszkina pod tym samym tytułem, odnoszącej się do jednego z najbardziej dramatycznych okresów w dziejach Rosji, zwanego przez historyków wielką smutą. Na początku XVII wieku po carską koronę sięgał cały korowód uzurpatorów podających się za Dymitra, syna ostatniego cara z dynastii Rurykowiczów. Dymitra zamordował możny bojar Borys Godunow, aby samemu zasiąść na tronie, po czym podzielił jego los zamordowany przez Dymitra Samozwańca. On również dostał się w tryby historii i został przez nie przemielony, a po nim na moskiewskim tronie zasiadało jeszcze trzech innych uzurpatorów. Dopiero pojawienie się Michaiła Romanowa zakończyło ten okres chaosu i bezprawia, otworzyło nową dynastię władców Rosji. Nie zakończyło jednak samodzierżawia, wprost przeciwnie – Romanowowie rządzili krajem twardą ręką. Modest Musorgski pracował nad Borysem Godunowem w natchnieniu, posiłkując się przy tworzeniu libretta historią Rosji spisaną przez Michaiła Karamzina. „Żyłem Borysem, w Borysie i w mózgu moim czas w Borysie przeżyty znaczy się drogimi, niezatartymi śladami” – pisał w liście do przyjaciela. Pierwszą wersję opery ukończył w 1869 roku, po czym rozpoczął starania o wystawienie utworu w cesarskim Teatrze Maryjskim w Petersburgu. Partytura została jednak odrzucona przez komisję teatru. Autorowi zarzucano m.in. brak poważniejszej żeńskiej roli – brakowało bowiem w tej wersji tzw. aktu III z polonezem oraz roli Maryny Mniszech, opętanej myślą o wydaniu się za cara. Wszystko to znalazło się w nowej wersji. W 1872 roku Musorgski opracował nową partyturę, którą nazwał „ludowym dramatem muzycznym w czterech aktach z prologiem, według Puszkina i Karamzina”. Ludowym, gdyż w operze istotną rolę odgrywa bohater zbiorowy, rosyjski lud, obecny już od pierwszej sceny utworu, z jednej strony korny i uległy wobec monarchy, którego uważa za pomazańca Bożego, z drugiej – okrutny i krwiożerczy wobec samozwańczego władcy. Również druga wersja opery nie znalazła uznania dyrekcji Maryjskiego i z pewnością by przepadła, gdyby nie interwencja pierwszej sopranistki tej sceny, Julii Fiodorowny Płatonowej, która zagroziła dyrektorowi Teatrów Cesarskich swoim odejściem, jeśli nie wystawi Borysa Godunowa. W ten sposób zapewniła sobie rolę Maryny Mniszech w prapremierowym przedstawieniu opery, które nastąpiło w Petersburgu 8 lutego 1874 roku.

  • Daty spektakli
  • Obsada
    Car Borys Godunow
    Evgeny Nikitin
    Fiodor, jego syn
    Magdalena Pluta
    Kniaź Szujski
    Maxim Paster
    Andrzej Szczełkałow
    Tomasz Rak
    Pimen, mnich
    Alexey Tikhomirov
    Warłaam
    Lukas Jakobski
    Misaił
    Mateusz Zajdel
    Car Borys Godunow
    Evgeny Nikitin
    Fiodor, jego syn
    Magdalena Pluta
    Kniaź Szujski
    Maxim Paster
    Andrzej Szczełkałow
    Tomasz Rak
    Pimen, mnich
    Alexey Tikhomirov
    Warłaam
    Lukas Jakobski
    Misaił
    Mateusz Zajdel
    Car Borys Godunow
    Evgeny Nikitin
    Fiodor, jego syn
    Magdalena Pluta
    Kniaź Szujski
    Maxim Paster
    Andrzej Szczełkałow
    Tomasz Rak
    Pimen, mnich
    Alexey Tikhomirov
    Warłaam
    Lukas Jakobski
    Misaił
    Mateusz Zajdel
    Car Borys Godunow
    Evgeny Nikitin
    Fiodor, jego syn
    Magdalena Pluta
    Kniaź Szujski
    Maxim Paster
    Andrzej Szczełkałow
    Tomasz Rak
    Pimen, mnich
    Alexey Tikhomirov
    Warłaam
    Lukas Jakobski
    Misaił
    Mateusz Zajdel
  • Realizatorzy
    Dyrygent
    Michał Klauza
    Reżyseria
    Mariusz Treliński
    Scenografia
    Boris Kudlička