FROM ENGLAND WITH LOVE

PROGRAM

EDWARD ELGAR
Cockaigne (In London Town)
uwertura koncertowa 

FREYA WALEY-COHEN
Koncert skrzypcowy 

WILLIAM WALTON
Uczta Baltazara 

WYKONAWCY

Dyrygent YOEL GAMZOU
Skrzypce TAMSIN WALEY-COHEN
Bas-baryton TOMASZ KONIECZNY

Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej

Wśród ulic, które rój lichwiarzy
Wykupił wraz z Tamizą mętną,
Błądzę – i widzę w każdej twarzy
Słabości i niedoli piętno.

William Blake, Londyn, 1794
(przeł. Stanisław Barańczak)

Londyn potrafi mieć wiele twarzy. W wizji Williama Blake’a jest miastem mrocznym i przygnębiającym – pełnym nierówności, cierpienia i moralnego niepokoju. Zupełnie inaczej widział go jednak Edward Elgar, który w uwerturze koncertowej Cockaigne. In London Town op. 40 (1901) sportretował angielską stolicę z wyraźną czułością i humorem.

Tytuł utworu odwołuje się do krainy obfitości i ziemskich przyjemności – miejsca, w którym królują obżarstwo, pijaństwo i codzienne uciechy. Elgar potraktował ten motyw z przymrużeniem oka. Jego Londyn tętni energią: mieszkańcy są zabiegani, ale szczęśliwi; dumni, lecz obdarzeni poczuciem humoru; zanurzeni w miejskim zgiełku, a zarazem szlachetni. Charakter miasta szczególnie wybrzmiewa w głównym, „londyńskim” temacie, w którym istotną rolę odgrywa sekcja instrumentów dętych blaszanych.

Innym współczesnym londyńskim głosem przemawia Freya Waley-Cohen, absolwentka Royal Academy of Music. Jej twórczość wyróżnia wyrazista, niemal witalistyczna rytmika, zestawiona z eleganckimi, klarownymi melodiami. Czy podobnie potraktowała materiał muzyczny w swoim Koncercie skrzypcowym? Jak mówi w zapowiedzi przed prawykonaniem dzieła, które odbędzie się 20 czerwca 2026 roku podczas Aldeburgh Festival:

Gdy jako dziecko kładłam się do łóżka, Tamsin [siostra kompozytorki] ćwiczyła na skrzypcach w sąsiednim pokoju, więc zasypiałam do jej gry. Gdy piszę na skrzypce, jej brzmienie jest tym, które słyszę w swojej głowie: jej sposób frazowania, oddechu, to, jak różne rejestry dźwięku skrzypiec ożywają w jej rękach. Pisząc mój pierwszy koncert skrzypcowy myślę o jej muzykalności i brzmieniu instrumentu w moich snach.

To właśnie siostra kompozytorki, Tamsin Waley-Cohen, dokona prawykonania utworu o wymownym podtytule Dreamer wraz z BBC National Orchestra of Wales pod batutą Kevina Johna Eduseia. Publiczność Teatru Wielkiego – Opery Narodowej usłyszy drugie wykonanie dzieła, a zarazem jego polską premierę. Partię solową ponownie wykona Tamsin Waley-Cohen.

Londyńskie muzyczne opowieści zwieńczy Uczta Baltazara (Belshazzar’s Feast) Williama Waltona. Utwór powstał w 1931 roku na zamówienie BBC, jednak jego rozmach szybko przerósł skromne możliwości studia, które oczekiwało niewielkiej kompozycji przeznaczonej do transmisji radiowych i telewizyjnych. Ostatecznie dzieło zabrzmiało po raz pierwszy 8 października 1931 roku podczas Leeds Triennial Festival.

Kanwą kantaty stała się biblijna historia Baltazara, króla Babilonii, który – mimo oblężenia miasta – oddawał się wystawnym ucztom i rozpuście. Gdy zbezcześcił naczynia zrabowane ze Świątyni Jerozolimskiej, spotkała go kara: Babilon upadł pod naporem wrogów, a sam władca zginął. Walton oddał pychę i monumentalizm tej opowieści nie tylko poprzez imponującą obsadę wykonawczą, lecz także wymagającą, efektowną partię barytonu solo. W tej roli wystąpi niezastąpiony Tomasz Konieczny.