GUSTAV MAHLER

PROGRAM
GUSTAV MAHLER
II symfonia c-moll 

WYKONAWCY
Dyrygent YOEL GAMZOU
Sopran MARIE SMOLKA
Mezzosopran BETH TAYLOR

Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej

Trudno o lepszy wybór programu koncertu inaugurującego nowy sezon artystyczny niż II Symfonia c-moll Gustava Mahlera. Wszechobecne w tym utworze nawiązania do symboliki powrotu do życia dobrze podsumowują słowa hymnu Die Auferstehung Friedricha Gottlieba Klopstocka: „Powstaniesz, tak, powstaniesz z martwych” (Aufersteh'n, ja aufersteh'n wirst du). Oto z mroku wyłania się światłość, z zakończenia – nowy początek.

Co ciekawe, historia powstania tego dzieła łączy się z jego treścią. W 1888 roku Mahler, pod wrażeniem niemieckiego przekładu Dziadów Adama Mickiewicza, skomponował poemat symfoniczny Totenfeier (Uroczystość pogrzebowa). Ten majestatyczny marsz pogrzebowy stał się zalążkiem nowego, większego dzieła symfonicznego, które kompozytor kompletował w Hamburgu – od 1891 roku był pierwszym dyrygentem tamtejszej Staatsoper. Poprzednik Mahlera na tym stanowisku, Hans von Bülow, zmarł w 1894 roku. Podczas pogrzebu tego wielkiego dyrygenta kompozytor usłyszał hymn Klopstocka i z inspiracji jego dojmującym przekazem dokończył pracę nad swoją II Symfonią. Dzieło zabrzmiało po raz pierwszy w 1895 roku w Philharmonie Berlin pod batutą samego twórcy.

Utwór prowadzi słuchaczy przez skrajne emocje muzyczne. Po dojmującym ustępie Totenfeier (Allegro maestoso) kompozytor zdaje się zadawać pytanie o sens życia, którego koniec jest nieunikniony. W kolejnych częściach pogrąża się coraz bardziej w melancholii: w Andante moderato, poprzez wprowadzenie lekkiego ländlera, przywołuje wspomnienia szczęśliwego życia; scherzo In ruhig fließender Bewegung jest harmonijne i niemal banalne w wyrazie; Urlicht zaś wyraża chęć ucieczki od bezsensu życia doczesnego. Te coraz bardziej dojmujące afekty ustępują zjawiskowemu finałowi In Tempo des Scherzos – zderzającemu wątki części pierwszej i trzeciej z nadzieją na nowe życie, nowy początek.

Wymagające zadanie oddania tych kontrastów emocjonalnych kompozytor zlecił wielkiej orkiestrze symfonicznej, chórowi oraz sopranowi i altowi solo. Mahler postawił przed wykonawcami niełatwe zadanie, wymagające specjalistycznego podejścia zarówno solistów, jak i dyrygenta. Na szczęście Yoel Gamzou, rozpoczynający właśnie swoją kadencję dyrektora muzycznego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej, jest światowej sławy interpretatorem tej twórczości. Towarzyszyć mu będą fenomenalne artystki – wielokrotnie nagradzana za swój dorobek fonograficzny sopranistka Marie Smolka i kontralcistka Beth Taylor, podbijająca światowe estrady. Czy ich Zmartwychwstanie spełni obietnicę odrodzenia?