Prometeusz
Philip Glass, Wolfgang Amadeus Mozart / Krzysztof Pastor
Balet w dwóch aktach
Muzyka:
Philip Glass (Symphony No. 11 i Mad Rush)
Wolfgang Amadeus Mozart (Requiem d-moll)
Prapremiera: 18/06/2025, Polski Balet Narodowy, Warszawa
Znamy wszyscy opowieść o Prometeuszu, który kradnie bogom ogień, aby udostępnić go śmiertelnikom, przyczyniając się w ten sposób do ich rozwoju. Mit prometejski żył przez wieki i stale rozwijał się w kulturze. Tytułowy tytan stał się uosobieniem idei buntu przeciw tyranii i symbolem heroicznej walki o wolność, a jego historia przez wieki rozpalała wyobraźnię poetów, pisarzy, malarzy oraz rzeźbiarzy...
Także Krzysztof Pastor nie kryje swojej fascynacji jego symboliką, ale również z niepokojem wskazuje na wciąż nowe konsekwencje jego czynu. Prometeusz, wykradając bogom ogień i dzieląc się nim z człowiekiem, przyczynił się wprawdzie do rozwoju ludzkości, lecz ten postęp cywilizacyjny ma również swoje mroczne strony – prowadzi niestety do powolnego wyniszczenia otaczającego nas świata. Pamiętajmy jednak: w micie obok nieszczęść, które spadły na ludzkość po czynie tytana i otwarciu puszki Pandory, pojawia się też Nadzieja. Jej ślady także odnajdziemy we współczesnym świecie. Balet naszego choreografa jest zatem kolejną, na wskroś oryginalną próbą reinterpretacji mitu o Prometeuszu.
OD CHOREOGRAFA
MÓJ PROMETEUSZ
Mój balet to opowieść o Prometeuszu, mitycznym tytanie, który wykradł bogom ogień, obdarzając ludzkość nie tylko ciepłem i możliwością przygotowywania pożywienia, lecz także zdolnością do dynamicznego rozwoju cywilizacyjnego. W tym kontekście ogień staje się symbolem zarówno potęgi, jak i postępu, który prowadzi nas ku wyżynom cywilizacji. Lecz ogień ma także swoją mroczną stronę, uosabiając destrukcję natury oraz niepohamowany rozwój, który nieuchronnie wiedzie nas ku zagładzie. Ta dwojaka natura ognia – jako siły tworzenia i niszczenia – ujawnia się np. w potężnych, nieokiełznanych pożarach, które każdego roku nawiedzają naszą planetę, stanowiąc wymowny skutek niezrównoważonego rozwoju.
Z drugiej strony, ta opowieść podejmuje także temat kary. Zeus, najwyższy z bogów, postanowił ukarać Prometeusza za jego świętokradztwo i bunt przeciw boskiej władzy absolutnej, przykuwając go do skały i skazując na wieczne cierpienie – każdego dnia orzeł wyjadał mu wątrobę, która nocą odrastała, by następnego ranka tortura mogła zacząć się od nowa. Ta bezustanna męka jest symbolem wiecznego poświęcenia jednostki dla dobra ogółu.
Mściwy Zeus nie poprzestał wyłącznie na ukaraniu samego Prometeusza. Postanowił zemścić się również na ludzkości za przyjęcie skradzionego ognia. W tym celu polecił podopiecznym bogom stworzenie Pandory, kobiety o nadzwyczajnej urodzie i cnotach, obdarzonej inteligencją, muzykalnością i gracją. Epimeteusz, brat Prometeusza, zakochał się w niej bezgranicznie i postanowił poślubić. Podstępny Zeus ofiarował jej jednak przed ślubem tajemniczy posag zamknięty w szkatule, znanej dziś jako „Puszka Pandory”, ale z surowym zakazem jej otwierania. Tymczasem Pandora, ulegając nieodpartej ciekawości, uchyliła wieko, wypuszczając na świat wszystkie plagi: choroby, wojny, nienawiść, zarazy, pandemie, powodzie, ulewy i niszczycielskie pożary, które na zawsze miały nękać ludzkość. Przerażona swoim czynem, szybko zamknęła szkatułę, szczęśliwie zatrzymując na samym dnie iskierkę nadziei, którą do dziś nosimy w sobie wierząc, że nie wszystko jest stracone. Ta nadzieja, krucha lecz trwała, ma moc zarówno nas zwodzić, jak i ocalić.
Takie jest sedno mojego Prometeusza. Oczywiście balet będzie dotykał wszystkich tych tematów w sposób symboliczny i metaforyczny, posługując się abstrakcyjnym językiem tańca. Nie będzie więc dosłowną opowieścią, ale raczej baletem poetyckim, który umożliwia widzowi dużą swobodę osobistych emocji i interpretacji.
Krzysztof Pastor
Polski Balet Narodowy
Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej
Kuba Matuszczyk - pianista (Mad Rush P. Glassa)
Realizatorzy
Sponsorzy
-
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
-
Mecenasi Teatru Wielkiego - Opery Narodowej
Partnerzy Akademii Operowej
-
Mecenasi Teatru Wielkiego - Opery Narodowej
-
Partnerzy wspierający Teatru Wielkiego – Opery Narodowej
-
Partner technologiczny
-
Patroni medialni
-
Partner medialny
Krzysztof Pastor
Yoel Gamzou
Tatyana van Walsum
Klaus Bertisch
Jean Kalman
Bartek Macias
Łukasz Hermanowicz
Simonetta Lysy 
''