Teresa Żylis-Gara

Sopran

Jedna z najwybitniejszych śpiewaczek operowych przełomu XX i XXI wieku.

Jej niezrównany sopran liryczny o urzekającej barwie oraz dramatycznych możliwościach zachwyca zarówno słuchaczy sal koncertowych, jak i publiczność teatrów operowych całego świata.

Urodziła się w Landwarowie k. Wilna. Studiowała w łódzkim konserwatorium u prof. Olgi Olginy. Pierwsze laury zdobyła wygrywając w roku 1953 Międzyuczelniany Konkurs Śpiewaczy w Warszawie. W latach 1954–1955 zaangażowana została jako solistka Państwowej Filharmonii w Krakowie. Na scenie operowej zadebiutowała w Operze Krakowskiej, kreując główną rolę w operze Halka Stanisława Moniuszki.

Przełom w karierze przyniosła nagroda, jaką Artystka zdobyła na Międzynarodowym Konkursie Wokalnym Radia Bawarskiego w Monachium. Wkrótce po tym sukcesie została solistką teatru operowego w Oberhausen, a następnie w Dortmundzie. Już jako primadonna związała się z jedną z najznakomitszych scen niemieckich – Deutsches Oper am Rhein w Düsseldorfie. Bogata paleta możliwości wokalnych Śpiewaczki zyskała szybko wielkie uznanie, którego wyrazem było m.in. zaproszenie Artystki do wzięcia udziału w renomowanym festiwalu w Glyndebourne, gdzie znakomicie zaprezentowała się w partii Octaviana w Rosenkavalier Richarda Straussa.

Debiut w Operze Paryskiej, na scenie której kreowała postać Donny Elviry w Don Giovannim Wolfganga Amadeusa Mozarta, zapoczątkował wielką światową karierę Artystki. Teresa Żylis-Gara występowała na Festiwalu Mozartowskim w Salzburgu pod batutą Herberta von Karajana, debiutowała w londyńskiej Covent Garden w roli Violetty w Traviacie Giuseppe Verdiego, śpiewała z oszałamiającym sukcesem w San Francisco, by uwieńczyć rok 1968 kontraktem z Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Z tą właśnie sceną związała się najdłużej. Widownią sukcesów primadonny były również największe teatry operowe całego świata: mediolańska La Scala, Wiener Staatsoper, Monachium, Hamburg, Berlin, Tokio, Buenos Aires, Warszawa oraz wiele innych. Artystka występowała na najbardziej renomowanych festiwalach muzycznych: Salzburg, Orange, Aix-en-Provence, Glyndebourne.

Repertuar Artystki jest imponujący; obejmuje wielkie role w operach Mozarta, Verdiego, Pucciniego, R.Straussa, Chaussona, Czajkowskiego i wielu innych. Jej partnerami na scenie byli najwięksi artyści scen operowych: Carlo Bergonzi, José Carreras, Franco Corelli, Fiorenza Cosotto, Plácido Domingo, Mikołaj Giaurov, Sherill Milnes, Luciano Pavarotti, Ruggiero Raimondi, Jon Vickers, Wiesław Ochman, Montserrat Caballé, Teresa Stratas, i wielu innych.

Odnosząc olbrzymie sukcesy w partiach operowych, Artystka nie zaniedbywała repertuaru pieśniarskiego i oratoryjnego. Utwory należące do każdego z tych gatunków muzycznych nagrywała dla renomowanych firm fonograficznych: EMI, Deutsche Grammophon, Harmonia Mundi, Erato, a także dla Polskich Nagrań oraz DUX. Nagrania obejmują zarówno wielkie kreacje operowe (m.in. Don Giovanni Mozarta, Le Roi Arthus Chaussona, Ariadne auf Naxos R. Straussa), a dalej (Pasja wg Św. Mateusza Bacha, Requiem Dvořáka, Messa da requiem Verdiego, Das klagende Lied Mahlera), a także pieśni Chopina, Moniuszki, Karłowicza, Paderewskiego, Lalo, Faure, Duparca, Canteloube’a.

Ostatnie lata przyniosły rozszerzenie działalności Maestry o pracę pedagogiczną. Artystka prowadzi cieszące się wielkim powodzeniem Mistrzowskie Kursy Techniki i Interpretacji Wokalnej w kraju i za granicą. Praca ta owocuje sukcesami młodych śpiewaków, dla których zetknięcie się z Teresą Żylis-Garą może mieć decydujące znaczenie w rozwoju ich umiejętności i osobowości artystycznej. Osiągnięcia dydaktyczne Artystki stanowiły podstawę do nadania Maestrze w sierpniu 1999 roku tytułu profesora sztuk muzycznych. W listopadzie 2004 roku prof. Teresa Żylis-Gara otrzymała tytuł doktora honoris causa Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu.

Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 13 stycznia 2011 prof. Teresa Żylis-Gara udekorowana została Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. W styczniu 2012 roku, na podstawie decyzji Prezydenta Republiki Francji, Artystkę odznaczono Orderem Oficerskim Legii Honorowej Republiki Francuskiej.

W październiku 2016 roku prof. Teresa Żylis-Gara otrzymała tytuł doctora honoris causa Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi.

fot. Christian Steiner