Salome

Dramat muzyczny w jednym akcie
Libretto: Richard Strauss wg tragedii Salome Oscara Wilde’a w przekładzie na język niemiecki Hedwig Lachmann
Prapremiera: 9/12/1905, Semperoper, Drezno
Premiera: 22/11/2026
Koprodukcja: Teatro Real, Madryt
Oryginalna niemiecka wersja językowa z polskimi i angielskimi napisami

Drezdeńska premiera Salome Richarda Straussa w 1905 roku była szokiem dla publiczności. Kompozytor postanowił wykorzystać jako podstawę libretta sztukę Oscara Wildeʼa zakazaną w niektórych krajach. Jako punkt wyjścia pisarz obrał krótką wzmiankę pojawiającą się w Biblii na temat pasierbicy Heroda. W opowieści Wildeʼa zyskuje ona nie tylko imię, lecz staje się także pełnowymiarową postacią. Salome jest córką Herodiady, której urokowi nie może oprzeć się cały dwór, w tym także jej ojczym. Jest jednak osoba, na którą czar księżniczki nie działa – to prorok Jochanaan trzymany w zamknięciu jako więzień Heroda. Salome nie daje za wygraną. Kiedy nie udaje jej się zjednać przychylności Jochanaana, postanawia w inny sposób dopiąć swego. Dzięki tańcowi siedmiu zasłon udaje jej się przekonać Heroda, by spełnił jej życzenie – jest to podana na tacy głowa proroka. Salome, całując martwe usta Jochanaana, tryumfuje, będzie musiała jednak zapłacić za to najwyższą cenę. 

Widownia była zszokowana nie tylko zbrodniczymi instynktami głównej bohaterki i ociekającą krwią głową Jochanaana pojawiającą się na scenie, lecz także stroną muzyczną opery. Strauss skomponował skondensowane, jednoaktowe, lecz monumentalne dzieło napisane na wielką orkiestrę, pełne dysonansowych brzmień, z niezwykle sensualną partią tytułową. Można powiedzieć, że skandal, na który liczył Strauss, opłacił się – opera z miejsca stała się hitem w całej Europie, obecnie zaś jest jednym z chętniej wystawianych dzieł z dwudziestowiecznego repertuaru. Dzieło fascynuje kolejne pokolenia twórców, którzy zadają pytania o przyczyny tragedii, równie tajemniczej, co nieuchronnej. 

Spektakl przygotował Claus Guth, jeden z najważniejszych reżyserów operowych pracujący na największych scenach światowych. Obecna inscenizacja, będąca koprodukcją z Teatro Real, nie skupia się na biblijnym wymiarze historii. Twórca zwraca uwagę, że obsesja na punkcie postaci Salome rozwinęła się dopiero na przełomie XIX i XX wieku, można zatem powiedzieć, że starożytny kostium jest tu tylko zawoalowaną krytyką opartego na hipokryzji wiktoriańskiego społeczeństwa. W interpretacji Gutha Salome jest pełną wieloznacznych symboli głęboką psychologiczną opowieścią o próbie znalezienia własnego głosu. Kto w tej historii jest tak naprawdę oprawcą, kto zaś ofiarą? 

Operę poprowadzi Yoel Gamzou, będzie to jego pierwsza premiera w roli dyrektora muzycznego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
 

Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej