Falstaff

SCENA I

Falstaff śni, że jest w średniowiecznej Anglii i bawi się ze swoim wychowankiem Henryczkiem w wesołym zajeździe. Towarzyszy im gromada dzieci, która usługuje łajdackiej kompanii. Nagle wchodzi kardynał z czwórką zbrojnych. Przynosi wieść, że król Henryk IV nie żyje i w związku z tym beztroski Henryczek zostaje królem Henrykiem V. Zbrojni likwidują wszystkich świadków dotychczasowego życia księcia. Nowy władca rozkazuje oszczędzić Falstaffa. Nie zabiera go jednak ze sobą, bo jest mu już niepotrzebny. Wygania go ze swego nowego wspaniałego życia, pozostawiając samego i zrozpaczonego. W tym momencie Falstaff budzi się z pijackiego snu. Znajduje się we współczesnym Londynie, gdzie jest właścicielem ekskluzywnego nocnego klubu.

SCENA II

Klub pełen jest gości. Falstaff podgląda piękną, nieosiągalną Nanettę, którą podrywa Fenton. Kiedy pojawia się jej matka Alice, Falstaff postanawia ją uwieść, wręczając jej miłosny list. Wyjaśnia tę intrygę swoim dwóm służącym: Bardolfowi i Pistoli. Na wypadek, gdyby plan się nie udał, ma w zapasie inne listy i każe wręczyć jeden z nich przyjaciółce Alice, Meg Page. Służący odmawiają wykonania rozkazu powołując się na swój honor.

Falstaff, stary żołnierz, który narażał życie, odnosił rany i zabijał ludzi, śpiewa arię o honorze. Gorzko stwierdza w niej, że honor to tylko puste słowo, które nikomu niczego nie daje. Jako ilustrację upadku tej cnoty we współczesnym świecie wskazuje mężczyzn biorących udział w zabawie sado-maso z dziewczynami pracującymi w klubie. Falstaffowi wydaje się, że młodzieniec smagany przez tancerki jest podobny do ukochanego Henryczka, który tak brutalnie go odrzucił.

Przychodzi Pani Quickly wysłana przez spiskujące przyjaciółki, Alice i Meg, które chcą wciągnąć Falstaffa w pułapkę. Są obrażone, że śmiał uwodzić je obie jednocześnie. Bezczelna wysłanniczka sama chętnie uwiodłaby Falstaffa, ale odkłada to na później. Umawia go na schadzkę z Alice pod nieobecność męża tamtej.

Zjawia się również pan Ford, mąż Alice. Przedstawia się jako Fontana, pożyczając nazwisko od malarza, którego obraz wisi u niego w salonie. Udając zakochanego w Alice
nieszczęśnika, proponuje Falstaffowi pieniądze za uwiedzenie nieosiągalnej wybranki. Raz skuszona, może być później bardziej uległa wobec następnego amanta. Pokazuje Falstaffowi na zachętę zdjęcie Alice, która według jego dramatycznych wyznań nie chce go kochać. Historyjka pana Forda brzmi wiarygodnie i przekonuje Falstaffa, że nadarza się wspaniała okazja upolowania wybranej kobiety, a jednocześnie pokaźnej sumy od nieszczęsnego pana Fontany. Wyznaje poufale gościowi, że jest już umówiony z Alice. Zrozpaczony Ford nagle rozumie, że został oszukany przez żonę, a jego intryga jest spóźniona. Zostawszy sam, śpiewa arię o zazdrości. Widzimy, że gotów jest zabić rywala.

SCENA III

W apartamencie bogatej pani Ford przyjaciółki naradzają się, jak upokorzyć bezczelnego zalotnika. Postanawiają zwabić go do kosza na śmieci, który potem służący będą mogli wrzucić do rzeki. Wchodzi Falstaff i bez ceregieli zabiera się za Alice. Pani Quickly wbiega z ostrzeżeniem, że nadciąga wściekły pan Ford ze służącymi. Falstaff zostaje ukryty w koszu na pranie. Mąż Alice szuka go w całym domu. Mamy tu do czynienia ze wspaniałą verdiowską symultanką głosów z dodanym do niej chórem. Wśród tego znowu czystymi nutami brzmi duet zakochanych. Schowani za parawanem zapominają o świecie. Ford słyszy odgłos pocałunku. Przekonany, że tam właśnie są Alice z Falstaffem, podsłuchuje w nadziei, że nakryje ich na zdradzie. Wreszcie nie wytrzymuje i przewraca parawan, za nim ukazują się Alice z córką i Fenton. Poszukiwania nadal trwają. Alice dochodzi do wniosku, że czas już na wrzucenie kosza do rzeki. Wszyscy obserwują jak poszukiwany ląduje w Tamizie.

SCENA IV

Przemoczony Falstaff przemyka ulicami Londynu. Spotyka włóczęgę, który częstuje go winem. Oddaje mu też szlafrok i wtedy Falstaffowi znów wydaje się, że to jego Henryczek powrócił do niego z dalekiej przeszłości. W klubie na Falstaffa czeka pani Quickly, której ponownie udaje się umówić go z Alice – o północy, pod magicznym dębem samobójców. Nannetta czeka tam w ślubnej sukni, udając królową elfów.

SCENA V

Bohater rozumie, że to znowu pijacki sen, kiedy przychodzi do niego kardynał, który wcześniej koronował Henryka. Teraz zjawia się on pod dębem jako zwiastun śmierci. Falstaff próbuje wyspowiadać się ze swoich grzesznych pragnień. Czerwony duch zostawia go na schadzce z Alice, do której dołącza Meg. W wyobraźni Falstaffa pojawia się Henryczek jako rogata bestia. Wraz z nim tańczą elfy królowej Nannetty, która śpiewa Falstaffowi pożegnalną kołysankę. Ten odkrywa, że elfy to pozabijane w poprzednim śnie dzieci. Dręczony wyrzutami sumienia widzi, że nadciąga żałobny chór kobiet, których tyle skrzywdził w swoim podłym życiu. Rozpoczyna się sąd nad Falstaffem, któremu wymierzają karę symbolicznej chłosty; takiej, jaką sam kiedyś urządzał klientom swojego klubu.

W pewnym momencie niedbale zamaskowana postać okazuje się Bardolfem. Ocknąwszy się z maligny, Falstaff widzi, że jego dręczyciele to znane mu osoby udające senne majaki. Wściekły na siebie, że dał się oszukać, demaskuje wszystkich po kolei. Widząc, że straszenie Falstaffa nie daje spodziewanych rezultatów, Ford przerywa mistyfikację i proponuje, żeby jego córka przystąpiła do ślubu z Dr Caiusem. Nadciąga jeszcze jedna para namówiona przez Alice. To Nannetta i Fenton. Kończą się czary i maskarada. Ford zabija Falstaffa. Wszyscy śpiewają fugę o tym, że świat jest tylko żartem i kpiną z ludzkich dążeń. Powtarzają ostatnie słowa umierającego Falstaffa – każdy został oszukany.

Marek Weiss