Tosca

Opera w trzech aktach
Libretto: Luigi Illica, Giuseppe Giacosa wg sztuki Victoriena Sardou
Prapremiera: 14.01.1900, Rzym
Premiera tej inscenizacji: 23.02.2019, TW-ON
Oryginalna włoska wersja językowa z polskimi i angielskimi napisami

Informujemy, że z niektórych miejsc III balkonu widoczność tablicy świetlnej może być ograniczona.

Tosca to dzieło mówiące o miłości, sztuce, ale również o stosunkach władzy: politycznej i tej, jaką ma nad nami osoba, której pożądamy. Z tego punktu widzenia interesujący
jest czarny charakter tej opery – Scarpia. Wprawdzie w jego rękach leży władza wykonawcza, lecz serce złoczyńcy należy do Toski, która go nie chce, bo kocha Cavaradossiego. Inscenizacja Barbary Wysockiej nawiązuje do burzliwych lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku we Włoszech, czasu lewicowej odpowiedzi na działania neofaszystów. Bierze jednak pod lupę również władzę w wymiarze osobistym i estetycznym. Scenografia autorstwa Barbary Hanickiej staje się ważnym bohaterem spektaklu – oto imponująca rzymska architektura jest nie tylko zabytkiem, lecz także sposobem zakomunikowania przestrzenią, czym jest władza, w jakim stosunku pozostaje z ludźmi. W kontekście tej potęgi tym bardziej przejmująco brzmią słowa Toski po zadaniu Scarpii śmiertelnego ciosu: „Davanti di lui tremava tutta Roma!” („Przed nim drżał cały Rzym!”).

Puccini zabiegał o możliwość skomponowania opery do libretta opartego na tekście Victoriena Sardou od 1889 roku. Wtedy to zobaczył Toskę po raz pierwszy na scenie teatru z Sarah Bernhardt w roli głównej. Nie był wówczas jeszcze uznanym kompozytorem, co znacznie minimalizowało jego szansę na otrzymanie zlecenia napisania opery. Konkurencja była spora, gdyż sztuką tą interesował się nawet sam Verdi. Liczący się w środowisku włoski redaktor i muzyk Giulio Ricordi jako autora opery widział Alberto Franchettiego. Młody kompozytor nie doszedł jednak do porozumienia z librecistą Luigim Illiką i w rezultacie skomponowanie Toski przypadło Pucciniemu.

Choć tytułowa Tosca nie jest typem femme fatale, jej wiedzione impulsem działania doprowadzają do dramatu mężczyzny, którego darzy uczuciem. Uwikłana w konflikt tragiczny im bardziej stara się uniknąć klęski, tym bardziej się do niej zbliża. Staje w obliczu sytuacji, która zmusza ją do dokonania wyborów, z których żaden nie uchroni jej od katastrofy. Kierowana najszczerszą miłością nieświadomie sprowadza na siebie i swojego wybranka zgubę i niezależnie od siły charakteru, odwagi towarzyszącej podjętym decyzjom i szlachetności intencji, staje się zarazem winowajcą jak i ofiarą.

Całość dramatu podsyca niezwykła muzyka Pucciniego, pełna skrajności, muzycznie portretująca całą skalę wydarzeń na scenie, poprzez przechodzenie z piano do forte, zestawienie belcanta z krzykiem, szeptu z dramatycznymi partiami solowymi, miłości ze śmiercią. Kontrast ten dowodzi umiejętności kompozytora do wypowiadania się nie tylko w języku brutalności, ale i delikatności. W operze zachwycają również dwie przepiękne arie w wykonaniu  głównych  bohaterów –  Vissi d’arte Florii Toski i E lucevan le stelle Mario Cavaradossiego.

Atmosfera towarzysząca premierze dzieła Pucciniego z powodu ówczesnych wydarzeń w Europie, jak i w samym Rzymie, była napięta. Śpiewacy biorący w niej udział otrzymywali listy z pogróżkami, krążyły też pogłoski o podłożonej w teatrze bombie. Na widowni panował chaos i panika. Przedstawienie przerwano i rozpoczęto od nowa. Pomimo tych utrudnień Tosca okazała się sukcesem. Publiczność domagała się bisów. Dziś – obok Carmen, Czarodziejskiego fletu, Cyganerii, Oniegina i Traviaty – należy do najczęściej wystawianych oper świata. 

Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego - Opery Narodowej
Chór dziecięcy „Artos” im. Władysława Skoraczewskiego